Forsíða / Ítarlegt öryggisyfirlit

Hér eru ítarlegri upplýsingar um áhættu ólíkra efna, magnviðmið, upphaf áhrifa og tímalengd. Yfirlitið er viðbót við Öryggi og skaðaminnkun, þar sem fjallað er um hagnýt viðbrögð, undirbúning og stuðning.

Töflurnar sýna hvað heimildir segja og hvar þekkingu skortir. Þær gefa hvorki öruggan skammt fyrir einstakling né nákvæmar líkur á skaða við tiltekna notkun.

Þarftu hjálp núna? Bráðaaðstoð og fyrstu viðbrögð. Aðstoð eftir erfiða reynslu.

• Ólíkar hliðar áhættu
• Magn efna og tímalengd áhrifa
• Hagnýtar öryggisspurningar
• Heimildir og ritstjórn
• Tengt efni

Áhætta efna hefur fleiri en eina hlið. Töflurnar hér að neðan fjalla sérstaklega um banvæna eitrun, fíkn og fráhvarf, auk annarra áhrifa á heilsu og öryggi. Þær ná til hugvíkkandi efna, áfengis, nikótíns, lyfja og annarra vímuefna.

Samanburðurinn þarf að taka mið af því hvernig efnið er notað og við hvaða aðstæður. Niðurstöður úr stýrðri rannsókn eða lyfjameðferð undir eftirliti eiga ekki sjálfkrafa við um notkun utan þess ramma.

Hvers vegna eru ekki gefnar prósentur? Heimildirnar gefa ekki sambærilegar líkur á banvænni eitrun eða fíkn við hverja notkun fyrir öll efnin. Áhættan ræðst meðal annars af magni, styrk, notkunarleið, tíðni, heilsufari og öðrum efnum sem eru tekin samhliða. Fjöldi dauðsfalla á landsvísu eða hlutfall alvarlegra tilvika á sjúkrahúsi segir ekki eitt og sér til um áhættu við eina notkun.

Hvernig á að lesa töflurnar? Hver röð dregur saman heimildir um tiltekið efni. Taflan gefur ekki eina heildareinkunn fyrir öryggi. Sjaldgæf bein eitrun útilokar ekki alvarlegan skaða vegna slysa, ranggreinds efnis eða milliverkana. Lítil fíknargeta útilokar heldur ekki aðra heilsuáhættu. Lesa þarf alla dálkana saman.

Hvað merkir „þekktur banvænn skammtur hjá mönnum“? Skráð dauðsfall vegna eitrunar staðfestir ekki eina skammtastærð sem er banvæn fyrir alla. Dálkurinn skýrir hvort heimildir gefi áreiðanleg viðmið eða hvort þekkingin sé of takmörkuð til þess. Magn sem hefur valdið dauða í einstöku tilviki segir ekki að minna magn sé öruggt.

Hvað er LD₅₀? LD₅₀ (median lethal dose) er tölfræðilegt mat á skammti sem búist er við að valdi dauða hjá helmingi tiltekins tilraunahóps við skilgreindar aðstæður. Gildi úr dýratilraunum ráðast meðal annars af dýrategund og því hvernig efnið er gefið. Þau má ekki yfirfæra beint á fólk og eru ekki notuð hér til að skilgreina banvænan eða öruggan skammt hjá mönnum. [36]

Í síma má fletta töflunum til hliðar til að sjá alla dálka.

Hugvíkkandi efni og skyld efni: ólíkar tegundir áhættu.

Efni	Þekktur banvænn skammtur hjá mönnum	Banvæn ofskömmtun / eitrun	Fíkn og fráhvarf	Önnur mikilvæg áhætta
Psilocybin [3] [5] [13] [14]	Heimildirnar hér gefa ekki áreiðanleg almenn banamörk hjá mönnum. Þyngd sveppa segir ekki ein og sér til um magn virkra efna eða eitrunarhættu. [3] [5] [14]	Dauðsföllum í tengslum við psilocybin hefur verið lýst, en tíðni beinnar banvænnar eitrunar er ekki þekkt með vissu. Ranggreining sveppa getur valdið lífshættulegri eitrun.	Lítil þekkt fíknargeta. Þol getur myndast við endurtekna notkun; það er annað en fíkn.	Kvíði, skelfing, rugl og skert dómgreind geta aukið slysahættu. Einnig geta komið fram ógleði, hækkun púls og blóðþrýstings og hjá sumum viðvarandi geðræn einkenni eða skyntruflanir.
LSD [13] [14] [35]	Heimildirnar hér staðfesta ekki áreiðanleg almenn banamörk hjá mönnum. Lítið magn sem veldur sterkum áhrifum segir ekki til um banvænan skammt. [14] [35]	Bein banvæn LSD-eitrun virðist sjaldgæf, en það útilokar ekki dauðsföll vegna slysa eða blandaðrar notkunar. Efni selt sem LSD getur verið annað og hættulegra efni.	Lítil þekkt fíknargeta; dæmigert líkamlegt fráhvarf er ekki þekkt. Þol getur myndast hratt við endurtekna notkun.	Áhrif geta varað í margar klukkustundir. Kvíði, skelfing, rugl og skert dómgreind geta aukið slysahættu. Hjá sumum geta komið fram viðvarandi skyntruflanir eða önnur geðræn einkenni.
Meskalín [11] [12]	Heimildirnar hér gefa ekki áreiðanleg almenn banamörk hjá mönnum. Stýrðar rannsóknir á aukaverkunum ákvarða ekki banvænan skammt. [11] [12]	Ekki er hægt að meta tíðni banvænnar eitrunar út frá þessum rannsóknum á heilbrigðum þátttakendum undir eftirliti.	Gögn um fíkn og fráhvarf eru takmörkuð. Rannsóknirnar hér voru á bráðum áhrifum og meta ekki áhættu við langvarandi, endurtekna notkun.	Í stýrðum rannsóknum komu fram ógleði, uppköst, kvíði og hækkun púls, blóðþrýstings og líkamshita. Áhrif geta varað í margar klukkustundir. Niðurstöðurnar staðfesta ekki öryggi hjá fólki með hjarta- eða æðasjúkdóm eða við samhliða lyfjanotkun. [11]
N,N-DMT [13] [15]	Heimildirnar hér staðfesta ekki áreiðanleg almenn banamörk hjá mönnum. Ekki er hægt að reikna þau út frá einstökum dauðsföllum eða styrk efnis í blóði eftir andlát. [15]	Dauðsföllum eftir DMT-notkun hefur verið lýst, meðal annars þegar mörg efni voru notuð samhliða. Þessi gögn ákvarða hvorki tíðni áhættu né áhrif DMT eins og sér.	Gögn um fíkn og fráhvarf eru takmörkuð. Ekki er hægt að gefa áreiðanlega tíðni út frá heimildunum hér.	Við innöndun geta áhrif komið mjög snöggt. Sterkar skynbreytingar, kvíði, rugl og skert áttun geta aukið slysahættu. Samhliða MAO-hemlar og önnur serótónínvirk efni geta aukið eitrunarhættu. N,N-DMT og 5-MeO-DMT eru ólík efni; ekki má yfirfæra áhættumat sjálfkrafa á milli þeirra. [15]
Ayahuasca [13] [15]	Ekki eru til áreiðanleg almenn banamörk fyrir þessar breytilegu plöntublöndur. Rúmmál drykkjar segir ekki eitt og sér til um magn virkra efna eða eitrunarhættu. [13] [15]	Dauðsföllum eftir ayahuasca-notkun hefur verið lýst, en gögnin ákvarða ekki tíðni áhættu eða framlag hvers efnis í blöndunni. Milliverkanir við önnur efni geta verið lífshættulegar.	Gögn um fíkn og fráhvarf eru takmörkuð. Ekki er hægt að gefa áreiðanlega tíðni út frá heimildunum hér.	Ayahuasca inniheldur yfirleitt N,N-DMT og MAO-hemla. Samsetning og styrkur eru breytileg. Ógleði, uppköst, kvíði og rugl geta komið fram. MAO-hemlar geta valdið hættulegum milliverkunum, meðal annars við tiltekin þunglyndislyf og önnur serótónínvirk efni. Ekki má yfirfæra áhættumat á hreinu DMT sjálfkrafa á ayahuasca. [15]
5-MeO-DMT [10] [16]	Heimildirnar hér staðfesta ekki áreiðanleg almenn banamörk hjá mönnum. Skráð eitrunartilfelli og dýratilraunir gefa ekki öruggan skammt fyrir einstakling. [10] [16]	Alvarlegri eitrun og dauðsföllum eftir notkun hefur verið lýst, meðal annars við samhliða notkun MAO-hemla eða annarra efna. Þessi gögn segja ekki til um tíðni áhættu eða áhrif 5-MeO-DMT eins og sér.	Gögn um fíkn og fráhvarf eru takmörkuð. Ekki er hægt að gefa áreiðanlega tíðni út frá heimildunum hér.	Mjög sterkar breytingar á upplifun geta fylgt kvíða, skelfingu, skertri meðvitund og uppköstum. MAO-hemlar geta aukið eitrunarhættu verulega. 5-MeO-DMT er annað efni en N,N-DMT; ekki má yfirfæra áhættumat sjálfkrafa á milli þeirra. [10] [16]
MDMA [1] [7] [13] [69] [71]	Banvæn eitrun er þekkt, en skammtastærð ein og sér segir ekki fyrir um hana. Hiti, áreynsla, vökvajafnvægi, heilsufar og samhliða notkun lyfja eða annarra efna skipta máli. [1] [71]	MDMA getur valdið banvænni eitrun, meðal annars vegna ofhita, alvarlegrar lækkunar natríums í blóði og áhrifa á hjarta eða önnur líffæri. Bæði vökvaskortur og óhófleg vatnsdrykkja geta verið hættuleg. [7] [69] [71]	Fíkn getur þróast og birst í löngun í efnið, erfiðleikum við að stjórna notkun og áframhaldandi notkun þrátt fyrir skaða. Eftir reglulega notkun geta komið fráhvarfseinkenni. Vanlíðan eftir einstaka notkun merkir þó ekki ein og sér fíkn. [7] [71]	MDMA getur hækkað púls og blóðþrýsting og valdið kjálkaspennu, ógleði og svefntruflunum. Þreyta, depurð og einbeitingarerfiðleikar geta fylgt í nokkra daga eftir notkun. Samhliða notkun annarra efna eða tiltekinna lyfja getur aukið eitrunarhættu. [69] [71]
Ketamín / esketamín [13] [17] [72] [73]	Banvæn eitrun er möguleg, en ekki er hægt að gefa eina almenna skammtastærð sem segir fyrir um hana. Notkunarleið, samhliða notkun annarra efna og eftirlit skipta máli. [72]	Ofskömmtun getur valdið alvarlegri meðvitundarskerðingu og hægri eða stöðvaðri öndun. Samhliða notkun áfengis, ópíóíða eða annarra slævandi efna eykur hættuna. [72]	Fíkn og áráttukennd notkun geta þróast. Við tíða notkun getur þol aukist hratt. Eftir langvarandi notkun geta komið fráhvarfseinkenni, svo sem löngun í efnið, kvíði, þreyta og svefntruflanir. [17] [72]	Skert meðvitund, dómgreind og samhæfing auka slysahættu. Endurtekin notkun ketamíns getur valdið alvarlegum skemmdum á þvagblöðru og öðrum þvagfærum. [17] Ekki má yfirfæra áhættumat slíkrar notkunar sjálfkrafa á læknismeðferð með ketamíni eða esketamíni, þar sem mat og eftirlit eru hluti af meðferðinni. [73]

Algengar neysluvörur, lyf og önnur vímuefni: ólíkar tegundir áhættu.

Efni	Þekktur banvænn skammtur hjá mönnum	Banvæn ofskömmtun / eitrun	Fíkn og fráhvarf	Önnur mikilvæg áhætta
Áfengi [18] [19] [20]	Banvæn áfengiseitrun er vel þekkt. Ekki er hægt að gefa algildan drykkjafjölda; neysluhraði, einstaklingsbundnir þættir og samhliða notkun lyfja eða annarra efna skipta máli. [18]	Áfengi getur eitt og sér valdið banvænni eitrun með öndunarbælingu og meðvitundarleysi. Uppköst geta borist í öndunarveg og valdið köfnun. Áfengi með ópíóíðum eða öðrum slævandi efnum eykur hættuna. [18]	Fíkn getur þróast og þol og líkamlegt fráhvarf geta myndast. Eftir mikla, langvarandi neyslu getur fráhvarf verið lífshættulegt. Þá þarf heilbrigðismat áður en neyslu er hætt skyndilega. [19]	Skert dómgreind og samhæfing auka slysahættu. Langvarandi mikil neysla getur skaðað lifur. Áfengi veldur einnig aukinni hættu á nokkrum tegundum krabbameins; sú áhætta eykst með neyslu og getur verið til staðar jafnvel við litla neyslu. [18] [20]
Nikótín / tóbak [21] [22] [23]	Banvæn nikótíneitrun er þekkt. Ekki er hægt að gefa eina almenna skammtastærð fyrir ólíkar vörur og notkunarleiðir; styrkur og upptaka nikótíns eru breytileg. [21] [23]	Nikótínvökvi getur valdið alvarlegri eða banvænni eitrun, sérstaklega hjá börnum. Nikótín getur borist inn í líkamann bæði við inntöku og í gegnum húð. [23]	Nikótín er mjög ávanabindandi. Fráhvarf getur meðal annars valdið sterkri löngun, pirringi, óróleika, einbeitingarerfiðleikum og svefntruflunum. [21] [74]	Reykingar valda meðal annars krabbameini og hjarta- og lungnasjúkdómum. Mikill hluti þess skaða stafar af öðrum efnum í tóbaksreyk en nikótíni. Áhætta er ólík eftir vöru og notkun; ekki má leggja reykingar, aðrar nikótínvörur og nikótínlyf að jöfnu. [21] [22]
Koffín [24] [25]	Banvæn koffíneitrun er þekkt, meðal annars eftir notkun hreins eða mjög þétts koffíns. Ekki er hægt að nota eina almenna tölu sem örugg mörk fyrir einstakling. [24]	Ofskömmtun getur valdið hættulegum hjartsláttartruflunum, krömpum og dauða. Hreint eða mjög þétt koffín er sérstaklega varasamt, því auðvelt er að mæla of mikið. [24]	Regluleg neysla getur leitt til líkamlegs fráhvarfs þegar hætt er. Höfuðverkur og þreyta geta komið jafnvel eftir hóflega daglega neyslu. Fráhvarf eitt og sér merkir ekki fíkn. [25]	Koffín getur valdið svefntruflunum, kvíða, skjálfta og hjartsláttarónotum. Næmi er einstaklingsbundið og heildarmagn úr öllum drykkjum, fæðu, lyfjum og bætiefnum skiptir máli. [75]
Kannabis (THC) [26] [27]	Heimildirnar hér gefa ekki áreiðanleg almenn banamörk hjá mönnum. Styrkur THC, notkunarleið og samhliða notkun annarra efna hafa áhrif á áhættuna. [26]	Banvæn ofskömmtun af kannabis einu er talin ólíkleg. Alvarleg eitrun er þó möguleg, með miklu rugli, skelfingu, hraðri hjartsláttartíðni eða uppköstum. Börn eru sérstaklega viðkvæm. Áhrif eftir inntöku í mat eða drykk geta komið seint og aukið hættu á að tekið sé of mikið. [26]	Fíkn getur þróast, ásamt þoli og fráhvarfseinkennum. Áhættan er meiri við tíða notkun og ef notkun hefst á unglingsárum. [27]	Kannabis getur skert minni, athygli og aksturshæfni og valdið kvíða, ofsóknarkennd eða geðrofseinkennum. Samanburðurinn á ekki við um efni á borð við Spice eða K2, sem geta valdið mun ófyrirsjáanlegri og lífshættulegri eitrun. [26]
Ópíóíðar, t.d. heróín, fentanýl og oxýkódón [28]	Banvæn ofskömmtun er vel þekkt. Engin ein skammtastærð gildir fyrir allan efnaflokkinn; virkni efnis, þol, notkunarleið og samhliða notkun annarra efna skipta máli. [28]	Ópíóíðar geta hægt á eða stöðvað öndun og valdið súrefnisskorti, heilaskaða eða dauða. Óþekktur styrkur og blöndun við áfengi, benzódíazepín eða önnur slævandi efni auka hættuna. [28] [76]	Fíkn getur þróast. Þol og líkamlegt fráhvarf geta einnig myndast við reglulega lyfjanotkun án þess að það eitt merki fíkn. Eftir hlé getur þol minnkað og skammtur sem áður þoldist valdið ofskömmtun. [28] [77]	Sljóleiki, ógleði og hægðatregða eru möguleg áhrif. Samnýting sprautubúnaðar getur valdið alvarlegum sýkingum. Við ávísaða lyfjanotkun þarf að fylgja læknisráði og fá leiðsögn ef draga á úr notkun eða hætta. [28]
Benzódíazepín, t.d. díazepam og alprazólam [29] [30]	Banvæn eitrun er þekkt, einkum við samhliða notkun annarra slævandi efna. Engin ein skammtastærð gildir sem almenn banamörk fyrir allan lyfjaflokkinn. [29] [30]	Dauðsföll eftir ofskömmtun benzódíazepína einna og sér eru sjaldgæf. Samhliða notkun áfengis, ópíóíða eða annarra slævandi efna getur þó valdið alvarlegri öndunarbælingu, dái og dauða. [29] [30]	Fíkn getur þróast. Líkamleg ávanabinding getur einnig myndast við ávísaða notkun án þess að það eitt merki fíkn. Skyndileg stöðvun eða of hröð minnkun getur valdið lífshættulegu fráhvarfi, meðal annars krömpum. [29]	Sljóleiki, minnistruflanir og skert jafnvægi og samhæfing geta aukið hættu á föllum og umferðarslysum. Ekki hætta skyndilega eða minnka notkun hratt eftir reglulega notkun án samráðs við heilbrigðisstarfsfólk. [29] [30]
Kókaín / krakk [31] [78]	Banvæn eitrun er þekkt. Ekki er hægt að gefa ein almenn banamörk; magn sem veldur ofskömmtun er breytilegt og fer meðal annars eftir styrk efnis, notkunarleið og samhliða notkun annarra efna. [31] [78]	Kókaín getur valdið banvænum hjartsláttartruflunum, hjartaáfalli, heilablóðfalli, krömpum eða öndunarbilun. Alvarleg hjarta- og æðaviðbrögð geta komið einnig hjá ungu fólki án þekkts hjartasjúkdóms. Samhliða áfengisnotkun eykur hættuna. [31] [78]	Kókaín og krakk eru mjög ávanabindandi. Fíkn getur birst í sterkri löngun og erfiðleikum við að stjórna notkun. Þegar dregið er úr eða hætt eftir viðvarandi notkun geta komið þreyta, depurð, pirringur og svefntruflanir. [31] [78]	Kvíði, ofsóknarkennd og geðrofseinkenni geta komið fram. Endurtekin notkun um nef getur skaðað nefslímhúð og nefskilrúm; reykingar á krakki geta skaðað lungu. Óþekkt íblöndunarefni geta aukið skaðann. [31] [78]
Amfetamín / metamfetamín utan lækniseftirlits [32] [33]	Banvæn eitrun er þekkt. Ekki er hægt að gefa ein sameiginleg banamörk fyrir bæði efni og allar notkunarleiðir. Styrkur, magn, heilsufar og samhliða notkun annarra efna skipta máli. [32]	Geta valdið lífshættulegum ofhita, hjartsláttartruflunum, hjartaáfalli, heilablóðfalli, krömpum og líffærabilun. Alvarleg eitrun getur orðið við hvaða notkunarleið sem er. [32]	Fíkn og áráttukennd notkun geta þróast. Eftir viðvarandi notkun geta komið sterk löngun, mikil þreyta, depurð, kvíði og svefntruflanir þegar dregið er úr eða hætt. [32] [79]	Svefnleysi, ofsóknarkennd og geðrofseinkenni geta komið fram. Viðvarandi notkun getur skaðað hjarta og æðar. Samnýting sprautubúnaðar eykur sýkingarhættu. [32] [79] Hér er fjallað um notkun utan lækniseftirlits. Áhættumat ávísaðrar örvandi lyfjameðferðar þarf að taka mið af lyfi, skammti, heilsufari og eftirliti. [80]
GHB / GBL [34] [81]	Banvæn eitrun er þekkt og lítið bil getur verið milli vægra áhrifa og alvarlegrar eitrunar. Styrkur vökva er breytilegur; rúmmál eitt og sér gefur ekki áreiðanlegt viðmið. GBL breytist í GHB í líkamanum. [34] [81]	Geta valdið meðvitundarleysi, dái og hægri eða stöðvaðri öndun. Uppköst geta borist í öndunarveg og valdið köfnun. [34] [81]	Við tíða notkun geta þol, líkamleg ávanabinding og fíkn þróast hratt. Skyndileg stöðvun eftir reglulega notkun getur valdið lífshættulegu fráhvarfi. Leita þarf heilbrigðisþjónustu við fráhvarfseinkennum og fá aðstoð við að hætta. [34] [81]	Minnisleysi og skert samhæfing auka hættu á slysum og gera fólki erfiðara að bregðast við hættu. Áfengi, benzódíazepín og önnur slævandi efni auka sérstaklega hættu á alvarlegri eitrun. [34] [81]

Fíkn, þol og líkamleg ávanabinding eru ólík hugtök.

• Fíkn felur í sér erfiðleika við að stjórna notkun og áframhaldandi notkun þrátt fyrir skaða.
• Þol þýðir að sama magn hefur minni áhrif en áður.
• Líkamleg ávanabinding er aðlögun líkamans að reglulegri notkun. Fráhvarfseinkenni geta þá komið fram þegar notkun er minnkuð eða henni hætt.

Þol og líkamleg ávanabinding geta myndast við ávísaða lyfjameðferð án þess að fíkn sé til staðar. Þau nægja því ekki ein og sér til að greina fíkn. [28] [29]

Meta þarf geðræna áhættu sérstaklega. Fíknargeta og hætta á banvænni eitrun segja ekki alla söguna. Hugvíkkandi efni geta valdið sterkum ótta, skelfingu og rugli meðan á áhrifunum stendur. Hjá sumum getur vanlíðan eða skyntruflanir haldið áfram eftir að bráðu áhrifin dvína. Einnig hefur verið lýst geðrofs- og oflætiseinkennum í tengslum við notkun. [3] [4] [13]

Saga um geðrof eða geðhvarfasýki kallar á sérstaka varúð og mat heilbrigðisstarfsfólks. Niðurstöður úr rannsóknum þar sem þátttakendur eru vandlega valdir eiga ekki sjálfkrafa við um fólk með slíka sögu. [3] [4]

Það sem samanburðurinn sýnir: Meta þarf bráða eitrun, fíkn, geðræn áhrif og langtímaskaða hvert fyrir sig. Lítil áhætta á einu sviði útilokar ekki alvarlegan skaða á öðru. Skortur á gögnum merkir heldur ekki að efni sé öruggt. [13] [16] [21] [22] [28]

Blöndun getur aukið áhættuna verulega. Samhliða notkun ópíóíða, áfengis, benzódíazepína eða GHB/GBL getur aukið slævingu og valdið lífshættulegri öndunarbælingu. 5-MeO-DMT með MAO-hemlum getur einnig valdið alvarlegri eitrun. Upplýsingar um efni eitt og sér nægja ekki til að meta áhættu blöndu. [10] [28] [29] [30] [34]

Við meðvitundarleysi, öndunarerfiðleika, krampa, brjóstverk, mikinn hita eða alvarlegt rugl: hringdu í 112. Sjá bráðaaðstoð og hættumerki.

Þegar rannsókn tilgreinir 10 mg af psilocybin er átt við tíu milligrömm af virka efninu sjálfu. Í klínískum rannsóknum er notað efni með þekktu og gæðaeftirlitnu innihaldi.

Ekki er hægt að segja áreiðanlega hversu mörg grömm af sveppum samsvara því án efnagreiningar. Sveppir geta innihaldið mismikið af psilocybin og psilocin. Ferskir og þurrkaðir sveppir hafa líka ólíkt vatnsinnihald. Sama þyngd sveppa tryggir því ekki sama magn virkra efna eða sömu áhrif. [5]

Magn og einstaklingsmunur. Áhrif ráðast af fleiru en magni. Styrkur efnis, heilsufar, lyf, fyrri reynsla og aðstæður geta breytt bæði upplifun og áhættu. „Lítill skammtur“ tryggir ekki að komist verði hjá eitrun, milliverkunum eða erfiðum geðrænum viðbrögðum. Magn sem notað er í rannsókn eða reynsla annarrar manneskju segir ekki til um hvað sé öruggt fyrir þig. [3] [40]

• Haltu einingunum aðgreindum. 1 g = 1.000 mg og 1 mg = 1.000 µg. Ruglingur milli eininga getur leitt til stórfelldra mistaka í magni.
• Ekki áætla magn dufts með auganu eða skeið. Vigt þarf að henta því magni sem mælt er. Margir aukastafir á skjá tryggja ekki nákvæmni við lítið magn. Ef ekki er hægt að mæla áreiðanlega skaltu sleppa notkun. [82]
• Þyngd segir ekki til um virkt innihald. Vigt sýnir heildarþyngd sýnisins. Hún greinir ekki hvaða efni eru í því eða styrk þeirra. Útlit, lógó eða fullyrðing seljanda staðfestir ekki innihald. [5] [7]
• Upplýsingarnar þurfa að eiga við rétt efni, form og notkunarleið. Magnviðmið fyrir hreint efni eiga ekki beint við sveppi, plöntudrykki eða ógreindar blöndur. 5-MeO-DMT og N,N-DMT eru ólík efni og magnviðmið þeirra eru ekki víxlanleg. [44]

Hvar má lesa nánar um magn og tímalengd? Erowid birtir yfirlit um magn ólíkra efna og TripSit birtir upplýsingablöð um verkun, magn og tímalengd. Magnviðmiðin hér að neðan styðjast við slíkar skaðaminnkunarheimildir. Þau eru almennar lýsingar og segja ekki hvaða magn sé öruggt fyrir einstakling eða þegar innihald og styrkur efnis eru óþekkt. [39] [40]

Hvernig á að lesa magnviðmiðin?

Flokkarnir „lítið“, „algengt“ og „stórt“ samsvara hér yfirleitt ensku heitunum light, common og strong í heimildunum. Þeir lýsa magni og eru ekki staðfest öryggismörk eða klínískur staðall. „Algengt“ merkir ekki að magnið henti öllum eða að efnin hafi sambærileg áhrif. [52] [54]

Bil geta skarast eða skilið eftir eyður. Hér eru þau sýnd eins og í heimildunum; eyða milli bila merkir ekki að þar sé sérstakt öruggt magn.

Viðmiðin eiga við eina inntöku af tilgreindu efnisformi eftir tilgreindri notkunarleið. Þau eru ekki leiðbeiningar um viðbótarskammta. Alvarleg viðbrögð geta komið fram innan bilanna og „stórt“ magn er ekki markmið. Sumar heimildir eru komnar til ára sinna; birtingar- og skoðunardagsetningar koma fram í heimildalistanum.

Samanburður magnviðmiða fyrir eina inntöku. Efnin eru ekki jafngild að áhrifum eða áhættu þótt þau séu í sama dálki. „Algengt“ lýsir flokkun viðkomandi heimildar og merkir ekki öruggan skammt.

Einingar: g = gramm, mg = milligramm, µg = míkrógramm. Smelltu á efnisheiti til að sjá notkunarleið, form og fyrirvara; númerið vísar á heimild.

Hvernig á að lesa tímana? „Upphaf áhrifa“ er tíminn þar til fyrstu áhrif geta fundist. „Tímalengd áhrifa“ lýsir grófu bili fyrir bráð hugbreytandi áhrif. Heimildir skilgreina tímana ekki allar á sama hátt; ekki leggja upphafstíma og tímalengd sjálfkrafa saman. Eftiráhrif geta varað lengur. [52] [67]

Tímarnir eiga við tilgreint efnisform og notkunarleið, yfirleitt eftir eina inntöku. Þeir eru ekki mældir sérstaklega fyrir hvern magnflokk töflunnar. Magn, frásog, magainnihald, lyf, önnur efni og einstaklingsmunur geta breytt upphafi og lengd áhrifa. Áhrif geta varað lengur en efri tölurnar gefa til kynna. Seint upphaf er ekki merki um að óhætt sé að taka meira. [63] [67]

Magn, upphaf áhrifa og tímalengd – sjá efnisform og fyrirvara hér fyrir neðan.

Efni	Lítið	Algengt	Stórt
Psilocybin [52]	4–8 mg	6–20 mg	20–40 mg
Upphaf áhrifa: 30–60 mín.		Tímalengd áhrifa: 4–8 klst. [52] [63]
Þurrkaðir P. cubensis [53]	0,25–1 g	1–2,5 g	2,5–5 g
Upphaf áhrifa: 20–60 mín.		Tímalengd áhrifa: um 4–6 klst. [53] [64]
MDMA [54]	40–75 mg	75–125 mg	150–200 mg
Upphaf áhrifa: 20–90 mín. [67]		Tímalengd áhrifa: 3–6 klst. [69]
Meskalín [55]	100–200 mg	200–300 mg	300–500 mg
Upphaf áhrifa: 45–90 mín.		Tímalengd áhrifa: 8–14 klst. [65]
5-MeO-DMT [56]	2–3 mg	4–7 mg Miðlungs í heimild	8–12 mg
Upphaf áhrifa: 5–60 sek.		Tímalengd áhrifa: um 20 mín. [56]
LSD [57]	20–75 µg	50–150 µg	150–400 µg
Upphaf áhrifa: 30–45 mín.		Tímalengd áhrifa: 8–12 klst. [63]
N,N-DMT [58]	10–15 mg	15–25 mg	25–35 mg
Upphaf áhrifa: 0–1 mín.		Tímalengd áhrifa: 6–20 mín. [66]
Ketamín [59]	15–30 mg	30–75 mg	60–125 mg
Upphaf áhrifa: 5–15 mín.		Tímalengd áhrifa: 45–60 mín. [59] [68]

Megináhrif eru ekki allur batatíminn. Þreyta, svefntruflanir, vanlíðan og skert einbeiting geta varað lengur. Tímarnir eru hvorki biðtími fyrir viðbótarskammt né staðfesting á aksturshæfni, og segja ekki hve lengi efni mælist í líkamanum. Edrú stuðningsaðili þarf að vera til staðar þar til viðkomandi hefur jafnað sig, ekki aðeins þar til áætlað tímabil er liðið.

Bil geta skarast eða skilið eftir eyður. Þau eru birt eins og í heimildunum; ekki hafa verið búin til ný mörk. Fyrirvari við hvert efni er hluti af töflunni og þarf að lesa með tölunum.

Efnisform, notkunarleið og fyrirvarar

Psilocybin: hreint efni um munn

Magnviðmiðin eru milligrömm af psilocybin. Flokkarnir skarast í heimildinni og eru ekki öryggismörk. Þau má ekki nota til að reikna þyngd sveppa. [52]

Tími: Erowid tilgreinir 30–60 mínútna upphaf fyrir psilocybin í hylki. CANMAT-yfirlitið gefur 4–8 klukkustunda tímalengd hugbreytandi áhrifa við inntöku um munn. Tímarnir eru gróf viðmið og geta breyst með magni og einstaklingsnæmi. [52] [63]

Sveppir: þurrkaðir Psilocybe cubensis um munn

Grammaviðmiðin eiga aðeins við þurrkaða P. cubensis. Styrkur getur verið mjög breytilegur, jafnvel innan sama svepps. Ekki yfirfæra þau á ferska sveppi, aðrar tegundir, útdrætti eða sælgæti. [53]

Tími: Erowid tilgreinir 20–60 mínútna upphaf þegar sveppum er kyngt á fastandi maga. ADF lýsir um 4–6 klukkustunda áhrifum þegar sveppir eru borðaðir. Tímarnir geta verið aðrir fyrir te, útdrætti og önnur form. [53] [64]

MDMA: MDMA-hýdróklóríð um munn

Magnviðmiðin eiga við hreint MDMA-hýdróklóríð (MDMA-HCl). Heildarþyngd töflu eða dufts segir ekki til um magn MDMA. Bilin eru lýsing heimildarinnar og eru ekki öryggismörk. Eyðan milli flokkanna merkir ekki að þar sé sérstakt öruggt magn. [54]

Tími: Erowid tilgreinir 20–90 mínútna upphaf eftir inntöku um munn. Health Canada lýsir 3–6 klukkustunda bráðum áhrifum. Vanlíðan, þreyta og svefntruflanir geta varað lengur, stundum í nokkra daga. Tímalengd bráðu áhrifanna segir því ekki til um hvenær líkaminn hefur jafnað sig. [67] [69]

Meskalín: meskalín-hýdróklóríð um munn

Magnviðmiðin eiga við meskalín-hýdróklóríð (meskalín-HCl). Ekki má yfirfæra þau beint á önnur efnaform, kaktusa eða plöntudrykki. Magn meskalíns í plöntuefni getur verið mjög breytilegt. [55]

Tími: The Psychedelic Society tilgreinir 45–90 mínútna upphaf og 8–14 klukkustunda tímalengd áhrifa eftir inntöku um munn. Hámark áhrifanna getur komið nokkrum klukkustundum eftir inntöku og eftiráhrif varað lengur en bráðu áhrifin. Þetta eru gróf viðmið sem ráðast meðal annars af magni og efnisformi. [65] [12]

5-MeO-DMT: hreint efni við innöndun

Heimildin nefnir flokkana lítið (light), miðlungs (moderate) og stórt (high). Miðflokkurinn er því ekki merktur „algengt“ í upprunalegu heimildinni. Magnviðmiðin eru úr leiðbeiningum The Psychedelic Society og eiga við hreint 5-MeO-DMT við innöndun gufu eða reykjar. Þau eiga ekki við seyti úr körtum, nefnotkun, inndælingu eða önnur efnisform. Tölur úr ólíkum heimildum eru ekki staðfest öryggismörk. [56]

Tími: Heimildin tilgreinir 5–60 sekúndna upphaf og um 20 mínútna bráð áhrif, með mögulegum eftiráhrifum í 15–30 mínútur. Stutt verkun merkir ekki litla áhættu eða að jafnvægi og dómgreind séu strax komin aftur. [56]

Ekki blanda 5-MeO-DMT við MAO-hemla. Slík samhliða notkun getur valdið alvarlegri eitrun. [10]

LSD: magn virks efnis um munn

Magnviðmiðin eru gefin í míkrógrömmum (µg), ekki milligrömmum (mg), og eiga við virkt LSD. Flokkarnir skarast og eru ekki öryggismörk. Fjöldi pappírsmiða eða dropa segir ekki til um magn virks efnis; styrkur og innihald geta verið önnur en fullyrt er. [57]

Tími: CANMAT-yfirlitið tilgreinir 30–45 mínútna upphaf og 8–12 klukkustunda áhrif við inntöku um munn. Tímarnir byggjast á einni miðlungs eða stórri inntöku og eru gróf viðmið. Meira magn getur lengt áhrifin. [63]

N,N-DMT: hreint efni við innöndun gufu

Magnviðmiðin eru úr efnayfirliti TripSit og miðast við fullkomlega skilvirka gufun. Þau lýsa ekki því hversu mikið frásogast í raun og eru ekki öryggismörk. Ekki bæta við efni til að vega upp áætlað tap. Viðmiðin eiga ekki við 5-MeO-DMT, changa, ayahuasca eða notkun um munn með MAO-hemlum. [58]

Tími: Erowid tilgreinir að áhrif við reykingu hefjist innan mínútu og vari í um 6–20 mínútur, með mögulegum eftiráhrifum í 15–60 mínútur. Þetta eru gróf viðmið; tímalengdin getur verið önnur við innöndun gufu. Tímarnir eiga ekki við ayahuasca eða changa. [66]

Ketamín: ketamín-hýdróklóríð um nef

Magnviðmiðin eru úr yfirliti Erowid og eiga við ketamín-hýdróklóríð um nef. Flokkarnir skarast og eru ekki öryggismörk; einstaklingsnæmi og þol hafa áhrif á upplifunina. Viðmiðin eiga ekki við inntöku um munn, inndælingu eða ávísaða esketamínmeðferð. [59]

Tími: Erowid tilgreinir 5–15 mínútna upphaf og 45–60 mínútna megináhrif við nefnotkun, með mögulegum eftiráhrifum í 1–3 klukkustundir. Þetta eru gróf viðmið og jafnvægi og samhæfing hreyfinga geta enn verið skert eftir að megináhrifin dvína. [68]

Áhætta: Ketamín getur skert meðvitund og hreyfigetu. Samhliða notkun áfengis, ópíóíða eða annarra slævandi efna eykur hættu á öndunarbælingu. Regluleg notkun getur leitt til fíknar og skemmda á þvagblöðru. [72]

Ayahuasca og óstaðlaðar blöndur

Ekki er hægt að gefa almenn magnviðmið fyrir ayahuasca í bollum eða millilítrum án upplýsinga um styrk drykkjarins. Innihald N,N-DMT og MAO-hemla getur verið mjög breytilegt milli blandna. Sama rúmmál getur því innihaldið ólíkt magn virkra efna. ICEERS: innihald ayahuasca.

Viðmiðin fyrir hreint N,N-DMT við innöndun eiga ekki við ayahuasca eða changa. Changa er blanda sem inniheldur DMT og MAO-hemla; samsetningin getur breytt bæði styrk og tímalengd áhrifanna. Þyngd blöndunnar segir ekki ein og sér til um magn virkra efna. [61]

Ef innihald, styrkur eða mæling er óviss skaltu fresta notkun. Litahvarfapróf mælir ekki magn virks efnis og staðfestir ekki að efnið sé öruggt. Heiti vöru eða reynsla annarrar manneskju kemur ekki í stað efnagreiningar. [38] Sjá einnig hættumerki og fyrstu viðbrögð.

Ritstjórnarleg yfirferð: 30. október 2026.

Tölusettar tilvísanir vísa í sameiginlega heimildaskrá öryggisefnisins. Þar má finna heimildir um áhættu, magnviðmið og tímalengd áhrifa. Aðrar heimildir eru tengdar beint úr textanum.

Magnviðmiðin eru lýsingar úr heimildum, ekki ráðleggingar um notkun eða staðfest öryggismörk. Þau segja ekki til um áhættu einstaklings.

Um ritstjórn og þjónustutengsl.

• Öryggi og skaðaminnkun
  Um undirbúning, áhættu, stuðning og viðbrögð þegar eitthvað fer úrskeiðis.
• Mér líður illa eftir reynslu
  Um vanlíðan eftir reynslu, hvenær þarf að leita aðstoðar og hvaða stuðningur er í boði.
• Efnin og áhrif þeirra
  Um ólík efni, verkun þeirra og áhrif á líðan, skynjun og líkama.